Yapay zekanın bugünkü haliyle bile yaşamımızda büyük bir dalgalanma yarattığı kesin. Pabucunun 10 yıl içerisinde “Süper Yapay Zeka” ile dama atılacağı konuşuluyor. Algoritmik olarak kazanımları inanılmaz peki ya sosyolojik yıkımları? En önemlisi de kazanan ve kaybedenleri kimler?
Yapay zeka da bir süre sonra sosyal medya gibi günah keçisi haline getirilip “Öcü mü melek mi?” tartışmalarına konu olursa hiç şaşırtıcı olmaz.
Öğretici mi kafa karıştırıcı mı?
Yönlendirici mi iş bitirici mi?
Üretene katkı sunan mı yoksa onun yerine o işi yapan mı?
Kolaycılığa alıştıran mı yoksa heyecanlandıran mı?
Nereden bakıldığına, hangi düzeyde yararlanıldığına göre sorulan sorular da cevaplar da değişir. Değişmeye de artan bir şekilde devam edecek. Çünkü pozitif yönde inanılmaz bir algı oluşturuluyor!..
Hemen her düzeyde bir YZ yarışı başladı ki görülmeye değer.
YÖK ve üniversiteler sürekli yeni bölümler açıyor, yayınevleri, yazarlar, hocalar peş peşe kitaplar yayınlıyor, yarım asırdır gerçekleşmeyen üniversite ve sektörler arası işbirliklerine her gün bir yenisi ekleniyor, hemen her kurum ve girişimci, YZ’lı reklamlarla etki alanını geliştirmeye çalışıyor.
Yazılanlar, konuşulanlar, YZ’nın katkıları hangi oranda uzun uzadıya tartışılır. Asıl önemli olan yaşamımıza getireceği artılar ve eksiler.
Hemen herkes pozitif etkilerinden söz ediyor ama sosyolojik etkilerinden hiç bahsetmiyor.
İşte bu noktada devletlerin devreye girmesi ve tarafları adil bir şekilde koruması gerekiyor.
Ne kazananlardan yana olup hizmet alanların sorunları görmemezlikten gelinsin, ne de yaratacağı sorunları bahane gösterilerek gelişmeyi kısıtlayıcı dayatmalar içerisine girilsin.
Önemli olan bu sürecin nasıl değerlendirileceği.
Çin’de anlatmışlardı:
Çin’in bir ucundan diğer ucuna tren hattı çekilirken demiryolu raylarının döşenmesini şaşkınlıkla izleyen köylüler, “Bütün bunlar ne işe yarayacak?” diye sormuşlar.
”Bittiğinde buradan Pekin’e bir günde ulaşacaksınız” cevabını alınca kafaları daha da karışmış, şaşkınlıkları daha da artmış!
”Peki geri kalan 29 günde biz ne yapacağız?” kara kara düşünmeye başlamışlar.
Şimdi aynı soruyu YZ ile kazandığımız zaman dilimleri için düşünelim:
Peki biz YZ’nın bize kazandırdığı o zamanı nasıl değerlendireceğiz?
Ne olur bir süre sonra Milli Piyango’dan büyük ikramiye kazananların durumuna düşmeyelim.
Para gibi zamanı verimli ve en güzel değerlendirmek için de maharet gerekir!..
Tüm bu gelişmelerin ileride sosyolojik travmalar yaratma riski söz konusu ise şimdiden sorgulanması gerekmez mi?
Bu noktada asıl sorulması ve cevabı ısrarlar aranması gereken sorulardan birisi de şu:
Kazananı kim?..
Dünyanın en büyük şirketleri haline gelen yatırımcılar mı yoksa her şeyi yapay zekaya havale edenler mi?
Üniversitelerimizin, bilim insanlarımızın, ilgili devlet kurumları ve sivil toplum örgütlerinin bu konuda çok yönlü olarak ciddi hem de çok ciddi araştırmalar yapması gerekmez mi?
Yapılmalı ki şapka düşsün, kel görünsün!..
Örneğin yarattığı sağlık sorunlarının boyutları neler olabilir?
Örneğin bu işin ticaretinden karlı çıkanlar kimler olacak?
Örneğin tüm bu harcamalar hangi ülkelerin ARGE’lerini güçlendiriyor?
Örneğin kişisel kazanımları ve riskleri neler olabilir?
Örneğin sosyal medya zaman kaybettirirken o kazandırıyorsa farkındalıkları neler?
Örneğin kazanılan zamanı çok daha farklı değerlendirecek hobiler söz konusu mu?
Örneğin sosyolojik açıdan bakıldığında artıları, eksileri neler?
Örneğin yönlendirmeler, algı operasyonları, tek tipleştirme gibi farklı amaçlar güdülüyor mu?
Örneğin bu konuda bilgilendirme, bilinçlendirme ve en önemlisi de denetim mezanizmaları yeterli mi?
Örneğin bireyleri daha donanımlı ve mutlu bir hale mi getiriyor mu yoksa Kolaycılığa, intihale, manipülasyonlara açık hale mi getiriyor?
Örneğin aklımızın yettiği kadar mı yoksa YZ ile çok daha fazlası mı?
Örneğin değerlere, kazanımlara yenileri mi ekleniyor yoksa olanlar da örseleniyor mu?
Örneğin hukuk kimden yana? Kullanıcılardan yana mı yoksa YZ’dan yana mı?
Daha onlarca hatta yüzlerce madde sıralanabilir, sıralanmalı ve hepsi de enine boyuna sorgulanmalı ama iş işten geçmeden!..
Bilime, teknolojiye, değişime karşı çıkmak kabul edilemez. Yine aynı şekilde tüm gelişmeleri sorgusuz, sualsiz kabullenip sonrasını hiç düşünmemek de asla söz konusu olmamalı!
Başta yapay zeke olmak üzere bilim, teknoloji ve onun ürünleri doğru amaçlar için kullanıldığında, doğru yönetildiğinde, yerinde ve zamanında ölçülü kullanıldığında harika sonuçlar doğurabiliyor. Peki ya tam tersi durumlarda?..
Keşke biraz da bu konulara kafa yorulsa, projeler üretilse, yasal düzenlemeler gerçekleştirilse!..
