adscode

Aynı soru yetmez

Aynı soru, aynı cevap kâğıdı… Bir öğretmen tam puan veriyor, diğeri yarım. Tartışmanın özü bu farkta yatıyor. Ortak sınavları konuşurken önce bu sorulara cevap aramamız gerektiğini düşünüyorum.

ikegitmeni@hotmail.com




Ortak sınavlara evet, ama nasıl?

Eğitim öğretim yılına, öğretmenlerin kılık kıyafetini ve okul güvenliğindeki görevlerini tartışarak başladık. Bu tartışmalar durulmadan gündeme nur topu gibi yeni bir konu geldi: ortak yazılı sınavlar…

Eğitimde gündem hızla değişiyor. Bir konuyu yeterince tartışmadan, sahadan gelen sesleri değerlendirmeden diğerine geçiyoruz. Bu telaşın içinde asıl sorular gözden kaçıyor: Aldığımız kararlar, öğrencinin öğrenmesine ne katıyor? Soruları ortaklaştırırken değerlendirmeyi de ortaklaştırabiliyor muyuz?

Aynı soru, aynı cevap kâğıdı… Bir öğretmen tam puan veriyor, diğeri yarım. Tartışmanın özü bu farkta yatıyor. Ortak sınavları konuşurken önce bu sorulara cevap aramamız gerektiğini düşünüyorum.

Amacımızı netleştirelim. Öğrencinin ne öğrendiğini belirlemek mi istiyoruz, programın eksiklerini görmek mi, öğretimi geliştirmek mi? Hepsini amaçlayabiliriz. Ancak neyi, neden ölçtüğümüzü bilmeliyiz ki sonuçları nasıl kullanacağımızı da bilelim.

Aynı sorumluluk Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli için de geçerlidir. Programların sınıftaki karşılığı, öğretmenlerin deneyimleri ve öğrencilerin yaşadığı güçlükler değerlendirilmeli; her yeni adım bu değerlendirmelerden beslenmelidir.

Kararların yükünü öğretmen de yönetici de taşır. Ama en ağır bedeli öğrenci öder. Öğrenme sürecinde oluşan bir boşluk bazen yıllarca kapanmaz. Eksikleri fark ettiğimizde çocuklarımızın kaybettiği zamanı geri getiremeyiz.

Bu nedenle bir kuşağın eğitim hayatı, sonuçları yeterince değerlendirilmemiş kararların deneme alanı olmamalıdır.

Pilot uygulamalar bu yüzden önemlidir. Ancak “Pilot uygulama yapıldı.” demek yetmez. Hangi sorunlar ortaya çıktı? Öğretmenlerin hangi önerileri dikkate alındı? Öğrenciler nasıl etkilendi? Hangi eksikler sürüyor?

Pilot uygulama, ondan öğrendiklerimiz kararlara yansıdığı ölçüde değerlidir. Acele etmenin bedelini çocuklarımıza ödetemeyiz.

Eleştirilerde benzer kaygılar öne çıkıyor: Öğretmenin mesleki karar alanının daralması, artan iş yükü, okullar arasındaki eşitsizlikler, hazırlık eksikleri… Hepsine katılmak zorunda değiliz; ama dinlemek ve değerlendirmek zorundayız.

Öğretmen, sistemin nerede işlediğini, nerede aksadığını her gün sınıfta görür. Deneyimi ve önerileri karar sürecinde karşılık bulmalıdır. “Yaptım, oldu!” anlayışının yerini, birlikte değerlendiren ve geliştiren bir yönetim anlayışı almalıdır.

Peki, ortak sınavlara karşı mı olmalıyız?

 Hayır.

“Liselere Geçişte Model Önerisi” başlıklı yazımda da okul değerlendirmelerinin güvenilirliğini artıracak ortak bir yapıyı savunmuştum. Bugün de aynı noktadayım. Belirleyici olan, sınavın hangi amaca hizmet ettiği, nasıl yapıldığı ve sonuçlarının nasıl kullanıldığıdır.

Soruları ortaklaştırmak, değerlendirmeyi kendiliğinden nesnel hâle getirmez. Bilimsel olarak doğru, ancak cevap anahtarındakinden farklı ifade edilmiş bir yanıtı nasıl değerlendireceğiz? Kısmen doğru cevaba kaç puan vereceğiz? Küçük bir kavram hatası bütün puanı mı götürecek? Yazım kusuruyla bilimsel yanlışı ayırabilecek miyiz?

Bu sorulara ortak cevaplar veremiyorsak ortak soru, ortak ölçü demek değildir.

Açık uçlu soru hazırlamak kadar, cevabı değerlendirmek de uzmanlık ister.

Üstelik öğrenme eksiğini belirlemek, onu gidermeye yetmez. Kalabalık sınıflar ve öğretmen açıkları sürerken şu soruyu da cevaplamalıyız: Öğrencinin nerede zorlandığını gördükten sonra ona nasıl destek olacağız?

Okullar arasındaki olanak farklarını da göz ardı edemeyiz. Bir öğrenci laboratuvarda deney yaparken diğeri aynı deneyi yalnızca ekrandan izliyorsa, aynı soruyu sormak öğrenme koşullarını eşitlemez. Laboratuvarları dersliğe dönüştürürken, dijital uygulamaları artırırken gözleme, denemeye ve somut deneyime ne kadar alan bırakıyoruz?

Ortak sınavın adaleti, ortak öğrenme olanaklarını da gerektirir.

Ölçme ve değerlendirme, öğrenciyi tanımaya ve yönlendirmeye de katkı sağlamalıdır. Aldığı puanın yanında nerede desteğe ihtiyaç duyduğunu, nelere ilgi gösterdiğini ve nasıl geliştiğini görebilmeliyiz.

Bunun için nasıl bir model kurulabilir?

Öğrenci cevapları, isim ve okul bilgileri gizlenerek farklı okullarda görev yapan iki branş öğretmenine gönderilebilir. Öğretmenler, birbirlerinin puanlarını görmeden, ortak ve ayrıntılı ölçütlerle değerlendirme yapabilir. Puan farkı önceden belirlenen kabul edilebilir sınırlar içindeyse ortalama alınabilir; belirgin bir fark varsa üçüncü bir değerlendirmeye başvurulabilir.

Sonuçlar e-Okul’a otomatik aktarılabilir. Böylece öğretmen aynı veriyi yeniden girmek, puanları toplamak ve analiz tablolarını ayrıca hazırlamak zorunda kalmaz. Öğrenci hangi ölçütten neden puan kaybettiğini görür, gerektiğinde itiraz eder.

Bu süreçte öğrencinin öğrenme eksikleriyle birlikte puanlamada uzlaşılamayan sorular ve yetersiz cevap anahtarları da görünür olur. Sınav sonuçları, öğretimi ve değerlendirmeyi geliştirmek için kullanılabilir.

Elbette çift değerlendirme, okuma ve puanlama emeğini artırır. Bu görevler çalışma süresi içinde planlanmalı, dengeli dağıtılmalı ve ücretlendirilmelidir. Teknik destek de öğretmenin omuzlarına bırakılmamalıdır. “Öğretmenin yükü azalacak.” demek yetmez; hangi işin azaldığı, hangisinin arttığı uygulamada ölçülmelidir.

Bu model güçlü bir dijital altyapı gerektirir. Kalemli tabletler seçeneklerden biri olabilir. Öğrenci kendi el yazısıyla açıklama yapabilir, işlem çözebilir, grafik ve şekil çizebilir; ders kitaplarına ve öğretmen materyallerine aynı ortamdan ulaşabilir. Böylece kitap dağıtımını ve yardımcı materyal kısıtlamalarını her yıl yeniden tartışmak yerine, ders materyalleriyle sınav sistemini birlikte planlayabiliriz.

Ancak maliyet avantajını peşinen varsayamayız. Kitapların basım ve dağıtım giderleriyle tabletlerin bakım, yenileme, yazılım ve teknik destek giderleri birlikte hesaplanmalı; basılı materyale ihtiyaç duyan öğrenciler de gözetilmelidir.

Uzun vadede, güvenilirliği sağlanmış böyle bir yapı LGS ve YKS’nin ağırlığını azaltabilir. Fakat tek sınavın baskısını azaltmaya çalışırken her yazılıyı yeni bir yerleştirme yarışına dönüştürme tehlikesi de vardır.

O zaman sınav kaygısını azaltmış olmayız; bütün okul yıllarına yaymış oluruz.

Çocuklarımızın düşünmeye, araştırmaya, okumaya ve hata yaparak öğrenmeye zamanı kalmalıdır.

Eğitimde doğru karar, sahayı dinleyerek, verileri inceleyerek ve pilot uygulamalardan öğrenerek alınır. Gerektiğinde kararı değiştirebilmek de bu sorumluluğun bir parçasıdır.

Ortak sınavlara evet! 

Ama öğretmeni sürecin öznesi yapan, öğrencinin hakkını koruyan, öğrenme koşullarındaki eşitsizlikleri gözeten ve sonuçlarıyla öğretimi geliştiren bir sistemle…

Çünkü aynı soruyu sormak yetmez. Cevabı adil değerlendirmek, öğrenme eksiğini görmek ve gidermek gerekir. 

Geleceği aydınlık, yarınları umut dolu bir nesil için… 

 

ÖNCELİĞİMİZ EĞİTİM.

Ali Güngör

ikegitmeni@hotmail.com


Emoji ile tepki ver!

Bu Yazıyı Paylaş :

    0 Yorum
  • Yorumu Gönder
  • Diğer Yorumlar (0)
runtobet runtobet giriş runtobet güncel runtobet runtobet güncel runtobet giriş tophillbet tophillbet güncel giriş tophillbet mobil güncel tophillbet tophillbet giriş tophillbet güncel myhitbet myhitbet güncel myhitbet giriş myhitbet myhitbet güncel myhitbet giriş yesmorebet yesmorebet güncel yesmorebet giriş