Tespih teorisi

Tespih teorisine, “ipleri sıkı tutmanın başka bir şekli” diyebiliriz.

Herkes hayatında en az bir kere tespih almıştır eline. Benim münasebetim ise babamın tespihiyle oynamaktan ibaretti. Babam tespihini kabadayılar gibi sallamazdı. Camilerde kullanılan uzun tespihlerden de değildi. Normal bir baba tespihiydi.

Babama çok benziyorum. Belki de onu çok gözlemlediğim içindir. Tespih kullansaydım eminim ki ben de onun gibi çekerdim.

Tespihle ilişkisi de şöyleydi: Boncukları işaret ve orta parmak arasında tutar baş parmağı ile  çifter çifter arkaya doğru ittirerek sona kadar gelir, sonra başa sarıp yeniden ileri alırdı. Bunu genellikle koltuğun arkasına yaslanmış otururken yapardı.

Bazen birine hararetli bir şey anlatırken koltuğunda doğrulur, kafasını, anlatacağı kişiye doğru uzatırdı. Elindeki tespihi ise bırakmazdı. İmame ile ilk boncukların birleştiği yere parmaklarını sıkıştırır, tespihi bir anda sopa gibi yapardı. Tahtada ders anlatan öğretmenlerin kullandığı ince sopalara benzerdi.

İşte bu sabah uyandığımda aklıma bu tespih meselesi geldi.

Tespih dediğin şey, imamesi olan ve belli sayıdaki boncuğun bir ipe geçirilmesiyle oluşmuş yuvarlak bir halkadır. Boncukların ileri geri hareket edebilmesi için aralarında biraz boşluk vardır. Bu nedenle tespihi serbest bıraktığınızda, avcunuzun içinde şekilden şekle girebilen yumuşak bir nesneye dönüşür; ama imame ile ilk boncukların arasına parmağınızı soktuğunuzda işler değişir. İp gerilir, boncuklar birbirine kenetlenir ve tespih sertleşir. Bir anda elinizde yumuşak bir süs eşyası değil, sopa vardır.

Tespih teorisinin nerelerde işimize yarayabileceğini düşündüm.

İlk aklıma köpek tasmaları geldi. Köpeklerin huyu suyu belli olmaz. Yolda yürürken bir anda geriye dönüp sahibine saldırmaya çalışan köpekleri hepimiz görmüşüzdür. Sahibinin elindeki ip bir anda boşluğa düşer. İşte bu tasmaların iplerini tespih mantığıyla yapsak nasıl olur?

Köpek bir anda sahibine doğru atıldığında tasmanın ipi gerilip sertleşse, belki sopa gibi bir şekil alsa ve köpeğin sahibine yaklaşmasını da engellese... Böylece olası bir yaralanmanın da önüne geçilmiş olur.

Başka nerelerde işe yarar, bilmiyorum; ama üzerinde düşünülebilir.

Zaten teorilerin güzelliği de burada değil mi?

Önce bir tespih elinize alırsınız, sonra dünyayı onun üzerinden yeniden kurmaya başlarsınız.