Raporda, sektörün nicel büyümesinin yavaşladığı, maliyet artışlarının ise gelirlerin çok üzerine çıktığı vurgulandı.
Milliyet'in haberine göre TÖZOK Yönetim Kurulu Başkanı Zafer Öztürk bağımsız bir araştırma kuruluşuna hazırlattıkları raporun detaylarını paylaştı. Özel okul sektörünün artık kendiliğinden büyüyen bir yapı olmadığını kaydeden Öztürk, “Demografik yapı değişmektedir. Öğrenci talebi sınırlanmaktadır. Maliyetler, ücret artışlarının çok üzerinde seyretmektedir. Ve sektör, finansal açıdan kırılgan bir eşiğe gelmiştir. Özel okullar bir yandan kamusal bir eğitim hizmeti üretirken, diğer yandan tamamen kendi kaynaklarıyla ayakta kalmaya çalışmaktadır. Bu durum sürdürülebilir değildir” dedi.
Raporla birlikte “Bu sorunlar yapısaldır ve çözümünü birlikte üretmeliyiz” çağrısı yaptıklarını aktaran Öztürk, “Öncelikle; özel okula giden her öğrencinin, devlet okullarındaki karşılığı kadar kamusal destekten yararlanması, hem eğitimde fırsat eşitliği hem de sistemin bütünlüğü açısından hayati önemdedir. Bu destek okula değil; öğrenciye ve veliye verilmelidir.
İkinci olarak; öğretmenlerimiz meselenin merkezindedir. Devlet ve özel okul öğretmenleri arasında oluşan brüt maaş ve maliyet farklılıklarının giderilmesi, sektörün sürdürülebilirliği açısından kritik bir ihtiyaçtır. Üçüncü olarak; vergilendirme başta olmak üzere, özel öğretim kurumlarına yönelik daha düşük ve adil oranların belirlenmesi, eğitime yapılan bir harcama değil; geleceğe yapılan bir yatırımdır. Ayrıca; özel okul öğretmenlerimizin özlük haklarının resmî okul öğretmenleriyle eşitlenmesi artık bir beklenti değil, bir gerekliliktir” ifadelerini kullandı.
Giderler 12 kat arttı
Özel okulların finansal açıdan kırılgan bir eşiğe ulaştığını, okulların harcadığı paranın, kazandığı paradan çok daha fazla arttığı vurgulanan rapordan öne çıkanlar şöyle:
■ 2018 yılı 100 kabul edildiğinde maliyet artışları yüzde 1.266,8 oranında hesaplanırken ücret artışı yüzde 935,7 olarak hesaplanmış ve iki artış oranı arasındaki fark yüzde 331,1 oldu. Özetle okulun giderleri 12 kat, öğrenci ücretleri 9 kat arttı.
■ 0-14 yaş grubundaki uzun vadeli azalma eğilimi, özel okul yatırımlarının ölçeği, kapsamı ve eğitim modelleri açısından stratejik bir kırılma alanına işaret etmekte. Bu durum, özel okul yatırımlarının gelecekte yalnızca gelir düzeyiyle değil, bölgesel demografik ve kentsel sürdürülebilirlik kriterleriyle birlikte ele alınmasını gerekli kılmakta.
1,5 Milyondan fazla öğrenci özel okullarda
Rapora göre, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı itibarıyla Türkiye’deki özel okullarda öğrenim gören öğrenci sayısı 1 milyon 539 bin 579 olarak kaydedildi. Bu rakam, Türkiye’deki toplam örgün eğitim içindeki öğrencilerin %9,11’ine tekabül ediyor. Toplam örgün eğitim öğrenci sayısı ise 16 milyon 905 bin 722 olarak açıklandı.
Okul Sayılarında Zirve: Okul Öncesi
Özel okulların eğitim kademelerine göre dağılımında en yüksek payın okul öncesi eğitimde olduğu görüldü:
Okul Öncesi: Toplam 17 bin 640 okulun 7 bin 271’i (%41,22) özel okul statüsünde.
İlkokul: Toplam 25 bin 99 okulun 2 bin 119’u (%8,44) özel.
Ortaokul: Toplam 18 bin 877 okulun 2 bin 228’i (%11,80) özel.
Ortaöğretim: Toplam 12 bin 420 okulun 3 bin 82’si (%24,81) özel okullardan oluşuyor.
Öğretmen Sayısı ve İstihdam
Sektör, istihdam açısından da kritik bir rol oynamaya devam ediyor. Özel okullarda görev yapan öğretmen sayısı 177 bin 738'e ulaşarak, Türkiye genelindeki toplam öğretmen sayısının %14,97'sini oluşturdu. Özellikle okul öncesi kademesinde özel okul öğretmenlerinin oranı %36,18 ile dikkat çekici bir seviyeye ulaştı.
Maliyet Baskısı: Ücret Artışları Maliyetin Gerisinde Kaldı
Raporun en çarpıcı bölümlerinden birini maliyet analizleri oluşturdu. Personel giderlerinin toplam maliyet içindeki payı %71 olarak açıklandı.
2018 Bazlı Analiz: 2018 yılı 100 kabul edildiğinde, 2025 yılına gelindiğinde toplam maliyet artışı %1.266,8 olurken; okul ücretlerindeki artış %935,7'de kaldı. Aradaki makasın %331,1 oranında açıldığı hesaplandı.
2020 Bazlı Analiz: 2020 yılı baz alındığında maliyet artışı %910,4 iken ücret artışı %584,7 seviyesinde gerçekleşti; fark %325,7 oldu.
Öğretmen Maaşlarında Rekor Artı
Maliyet kalemleri arasında en büyük artış öğretmen maaşlarında görüldü. 2018 yılı baz alındığında, öğretmen maaşları 2025 yılına kadar %1.467,4 oranında artış gösterdi. Maaş artışlarının 2023 ve 2024 yıllarında %110’un üzerinde seyrettiği, 2025 yılında ise %30,8 olarak öngörüldüğü belirtildi.
Demografik ve Finansal Riskler
TÖZOK raporu, sektörün geleceğine dair önemli uyarılarda bulundu:
Demografik Daralma: Doğurganlık hızındaki düşüş ve okul çağındaki nüfus artışının yavaşlaması, özel okul talebinin niceliksel büyümesini zorlaştıran bir unsur olarak tanımlandı.
Finansal Kırılganlık: Maliyet artışlarının okul ücretlerinden fazla olması nedeniyle birçok kurumun nakit akışı yönetimi açısından riskli bir döneme girdiği vurgulandı.
Bölgesel Yoğunlaşma: Özel okul yatırımlarının yaklaşık üçte birinin (%33) sadece İstanbul'da yoğunlaştığı, bu durumun bölgesel arz-talep dengesizliklerine yol açtığı ifade edildi.
Milliyet, Eğitim Ajansı
